Tro(o)st – Artist in residence Krefeld (D)

‘Ik moet er steeds naar kijken, Zie jij het ook?
Deze mouw is nog opgestroopt.
Een zacht gebaar, alsof ze zo weer terugkomt, snoeischaar in de hand.
Nu heeft Lisa er haar troost in geborduurd.
‘Komm in meine Arme’ op de roze mouw van mama.’

Verdriet en troost horen bij het leven, maar iedereen ervaart het op een andere manier. Voor de een zit troost in een stil gebaar, voor de ander in een uitgesproken woord of een ritueel dat houvast biedt. Maar rituelen verdwijnen, gewoontes veranderen, gemeenschappen evolueren. Hoe vinden we nog troost in een wereld waar traditionele vormen steeds vaker wegvallen?

Met dat uitgangspunt vond het project Tro(o)st plaats als artist in residence in de Pförtnerloge van Fabrik Heeder in Krefeld. De naam verwijst naar het Nederlandse troost en het Duitse Trost: slechts één letter verschil, maar dezelfde diepe betekenis. Zo wordt het universele verlangen naar troost zichtbaar, over taal- en landsgrenzen heen.

Het project draaide om het verzamelen en tastbaar maken van woorden van troost. Inwoners van Krefeld werden uitgenodigd korte troostzinnen te delen en mouwen van gedragen kleding te doneren. Mouwen zijn symbolisch gekozen: in momenten van verdriet is een zakdoek niet altijd dichtbij, maar een mouw wel — tranen en snot worden er afgeveegd, een arm geboden. Zo wordt de mouw een intiem symbool van kwetsbaarheid én nabijheid. Sommige woorden werden geborduurd op verschwindungsstoff, een textiel dat oplost bij aanraking met water, waardoor alleen de woorden overblijven. Een poëtische metafoor: troost kan fragiel zijn, maar een enkel woord blijft vaak hangen.

Het borduren zelf vormde een essentieel onderdeel van het proces. Bezoekers konden meedoen, een draad door het stof trekken, woorden aanraken en letterlijk ervaren wat troost kan betekenen. De mouwen hingen aan een fragiele constructie van takken, waarbij de draden langzaam dunner werden richting het label met de troostzin, als symbool dat verdriet door woorden kan verzachten.

Naast de geborduurde zinnen bevatte het werk ook geschreven verhalen, kleine objecten, geur, licht, een videoprojectie en interactieve elementen. Bezoekers konden ‘tranen laten vallen’ op Tro(o)st, geborduurd op verdwijnstof: de stof loste op, maar Tro(o)st bleef. Zo werd de ruimte een zintuiglijke omgeving waarin bezoekers niet alleen konden kijken, maar ook ervaren. Troost werd hier niet alleen verbeeld, maar ook voelbaar gemaakt.

Het project beweegt zich op het snijvlak van kunst en sociaal ontwerp. De kunstenaar fungeerde als katalysator: ontmoetingen werden geïnitieerd, verhalen verzameld en creatieve processen op gang gebracht. Het werk ontstond in relatie tot de plek en de mensen die eraan deelnamen. Daarmee is Tro(o)st niet alleen een installatie, maar ook een gedeelde ervaring.

Het project legt een subtiele verbinding tussen persoonlijke verhalen, emoties en de textielgeschiedenis van Krefeld, een stad die ooit bekendstond om haar textielindustrie. Het gebruik van mouwen en textielmaterialen verwijst naar deze lokale erfenis, terwijl het tegelijkertijd een universeel, emotioneel thema verkent: troost.

Hoewel de installatie in Krefeld inmiddels is afgerond, vormt het werk een inspiratie voor het vervolg in Horst, een plek die net als Krefeld een rijk textielverleden kent. Het project daar vertaalt de ervaringen en materialen uit Krefeld naar de lokale context en nodigt inwoners actief uit om deel te nemen, met het doel een visueel en zintuiglijk kunstwerk te creëren dat zowel het onderzoek in Krefeld als de gemeenschap in Horst weerspiegelt.

Tro(o)st laat zien dat soms één woord, één steek of één mouw genoeg is om een wereld van betekenis te dragen. Kleine gebaren kunnen grote impact hebben.

Curatoren: Anne Fiedler, Emmanuel Mir en Judith Anna Schmidt

Afgeronde projecten:

> 2025 Kunstlab Hogeschool de Kempel, begeleiden student in creatief onderzoek
> 2024 Venlo Verlicht Arcen, Openlucht tentoonstelling.
> 2024 Wijkverkenning Vastenavondkamp Blerick.
> 2024 Regiekunstenaar Kleurrijk West #meerkleuringroen.
> 2023 Venray Centrum West, Kleurrijk West #meerkleuringroen.
> 2023 Muzeen, ‘Getriggerd in 1 min.’, video/ sensory art. Kasteel Huys ter Horst.
> 2022 – 2024 Routes van Verbinding, Auxiliatrixpark Venlo.
> 2022 Venray Centrum West, pilot, thema ‘groen’.
> 2022 – 2023 Inspiratie- en bewustwordingssessies, Gemeente Horst a/d Maas.
> 2021 – 2022 Doorgronden: Onderzoeks- en verbeeldingsopdracht.
> 2021 Opschonen kunstcollectie gemeente Horst aan de Maas.
> 2021 Ontwikkelen en uitvoeren schoolverlatersactiviteit.
> 2020 Megazeen, kunstenaarstijdschrift, redactielid & vormgeving.
> 2020 Megazeen, White pages project.
> 2020 Megazeen, QI
> 2019 Come to your senses – onderzoek en ontwikkelen cursus.
> 2016 – 2019 Openlucht films.
> 2011 – 2017 Diverse projecten.
> 2008 – 2010 Planomschrijving, strategiebepaling, bestemmingsplanwijziging, aankoop voormalig schoolgebouw, Horst.
> 2004 – 2009 Stadhoudersstraat, sociaal experiment, achterstandswijk, Arnhem.
> 2003 – 2004 CODA Museum Apeldoorn & bibliotheek Arnhem expositie ‘Read me! Look at me!’

lopende projecten:

> IN! Horst, Eetalage (IN! Actie Open Call)
> Klimaatmakers, IVN De Steilrand
> Artist in residence, PFÖRTNERLOGE Krefeld (D)
> Jongeren en alcohol
> Stoepsoep
> Cursus ‘Come to your senses!’
> ‘Ik zou mij in een doosje willen doen’
> Zintuiglijke karakterschetsen